Afgaande op de werken die op deze website gepresenteerd worden, zou men niet zeggen dat ik met abstract schilderen was begonnen in de tijd dat het nodig bleek om langzaamaan van graffiti weg te gaan en canvas te omarmen als een nieuwe weg. In mijn logica heb ik tijd nodig om materiaal te leren kennen en anders naar compositie en beeld te gaan kijken. Gaandeweg bleken termen als “grafisch” en “Gulden Snede” essentieel voor me, als in: obsessieve zoektocht naar uitersten. Een bijkomend effect was dat er ook een verhaal in het werk moest komen. Immers, dat is wat men vraagt bij een expositie wanneer men naar werken kijkt.

Conceptueel werken was helemaal nieuw voor me, al heb ik totaal geen moeite om mooie verhalen te vertellen. Ze condenseren in een beeld en vervolgens vertaald te krijgen naar de toeschouwer was van een andere orde dan, pakweg, mijn naam schrijven op een trein of muur, waarbij de boodschap duidelijk is: hier ben ik, ik besta. Een bevestiging van zijn.

Met canvassen bleek dat helemaal anders voor me. Op een tentoonstelling besta je al en is het het beeld dat telt en wanneer het de aandacht heeft getrokken, gaat het verhaal werken. Vaak hoor je de vraag wat een schilder ermee bedoelt, wat hij/zij voelde tijdens het maken. Ik weet nog steeds niet zeker of dat de bedoeling is van schilderen, want ik ben nogal plastisch tijdens het maken. Techniek eerst en de rest volgt vanzelf, het beeld is op zich geen doel, maar de weg naar een gevormd idee. Het plezier in (en de liefde voor) het maken zijn het belangrijkste.

“Wat zou het gevolg zijn wanneer ik die achtergrond zo-en-zo maak?”
“Zou textuur het onderwerp versterken of gaat het teveel zijn?”
“Weet je wat? Krijg allemaal de tering maar, ik doe het zo!”
“Waarom die kleur weer? Er zijn zoveel andere kleuren!”
“Wie bepaalt er eigenlijk wat ik maak?”

Daarmee begint vaak een, soms oeverloze, discussie met mezelf, soms resulterend in een nieuwe techniek, vaak in een half afgemaakt werk wat snel zijn weg vindt richting primer en schuurpapier, om vervolgens geheel ontdaan van het beeld te verdwijnen in de stapel van net overschilderde en weer lege ondergronden.

Die werkwijze en dat kritisch zijn is allemaal ontstaan tijdens de eerste stappen in de wereld van canvassen en panelen. Het beeld is niet zomaar abstract en conceptueel, het hele denken en werken is gewoonweg zo. En dat is dus geëvolueerd naar realisme, waarin ik nu denk te floreren, al is realistisch schilderen voor mij niet meer dan het op de juiste manier assembleren van abstracte vormen en texturen die samen een beeld vormen wat dus realisme heet.

Een bevriende kunsthistoricus zei ooit eens tegen me dat de weg die ik bewandel uiterst merkwaardig is, omdat het omgekeerd van het gangbare is. De meeste schilders beginnen realistisch en eindigen met abstraheren. Nogmaals, het is voor mij veel logischer om eerst het materiaal, het medium en al hun voordelen en grilligheden te leren kennen, alvorens ermee verder te gaan met uitdagingen die ik mezelf stel. En dat is voor een autodidact helemaal niet vreemd, lijkt me en geeft vaak heel andere beelden dan wat gangbaar is. Ik ken geen doctrines van leraren en academies en ben dus, in wezen, vrij.

Een ongeleid projectiel en al helemaal moeilijk in hokjes te plaatsen, wat me, gelet op de reacties tijdens een expositie, veel plezier oplevert. Wanneer vrijheid verwondering geeft of irritaties bij anderen, is het soms moeilijk om het gezicht in de plooi te houden en niet in lachen uit te barsten. Is er dan een doel bereikt wat eigenlijk geen doel is of is het een leuke bijzaak? Zolang het schilderen eerst en vooral voor een eigen levensvreugde gedaan wordt, is het bijzaak, maar schilderen doe je nooit alleen: op een gegeven moment wil je jezelf eens bevestigd zien. Publiek is dan belangrijk, maar dan rest de vraag die al eerder gesteld is in talloze discussies met mezelf: “Voor wie doe ik het dan?” En zo belanden we in een soort van eindeloos gedraai en geneuzel. Kortom, wanneer het denken te abstract wordt om nog zinnig te noemen.

Dat is het moment voor twee dingen: afstand nemen van het schilderen òf juist de penseel of het paletmes te pakken en eens helemaal lost te gaan. Maar die keuze is afhankelijk van mijn luiheid.

Enfin.

Canvas is duidelijk niet het enige waarop geschilderd kan worden. Muren, garagedeuren, auto’s, noem het maar, zijn de revue al gepasseerd. Zo ook karton en papier, een materiaal wat heimelijk een voorkeur heeft, zeker vanwege de fysische eigenschappen zoals absorptie en textuur. Afgelopen week lag de focus op een klein werk, waarbij ik acrylverf en zogenoemd mixed-media karton heb gebruikt.

De keuze voor dit soort karton was makkelijk: het rimpelt en bubbelt niet zo snel, ook niet bij waterige verdunningen van de verf of bij het fixeren en vernissen van de tussenstappen en het uiteindelijke werk. De kostprijs van het materiaal past ook beter bij een experimentele fase als deze. Het reflecteert ook meer de tijd waarin we worden gedwongen om te leven. Het is dus niet een stap terug, maar een kleine zijweg die gaat over adaptatie en anticipatie.

Ik ga er nog meer maken, al was het maar vanwege het plezier wat er door het materiaal is. Het is minder robuust dan canvas, maar het verfijnde van het oppervlak (zijdeachtig glad) lokt me uit de tent en inspireert. Best gek hoe dat het veranderen van oppervlak zo’n effect kan hebben op de geest. Ja, straks een volgend stuk afplakken en prepareren voor een nieuw werk.

Tot een volgende keer,
Martinus. 🙂

Upgraden van canvas

Canvassen kun je helemaal zelf opbouwen, maar je kunt ze ook kant en klaar kopen. Ze zijn verkrijgbaar in alle soorten en maten en dat geldt ook voor de gebruikte materialen. Mijn favoriete canvassen zijn gemaakt van Belgisch linnen opgespannen op beukenhout. Dat laatste is niet duurzaam, maar er zijn positieve ontwikkelingen op het gebied van hout namaken met hennep.

Er is een duidelijk kwaliteitsverschil bij de te verkrijgen canvassen en de goedkopere, massa geproduceerde, exemplaren is het huilen met de pet op: plastic als doek en zwak hout als raamwerk maken dit niet stevig en duurzaam. Om daar wat aan te doen, verbeter ik de canvassen door er linnen of katoen over heen te spannen en te verkleven met het origineel. Ondanks dat het houtwerk niet verandert, wordt het geheel daardoor een stuk steviger en al wat beter om mee te werken. Ook kun je hiermee het te beschilderen oppervlak aanpassen naar je eigen wensen. Het lijkt omslachtig, maar een paar van mijn mooiste werken zijn zo ontstaan.

Voorbeeld van een overplakt canvas wat ik hier heb gemaakt.

Zo kan er dus ook een schilderij veranderd worden, als in: je hebt een oud canvas met een lijst en je wilt een nieuw schilderij daarin en de lijst opgeknapt. Canvas van het raamwerk afhalen, nieuwe opspannen, mooi schilderij erop maken, lijst in orde steken en opknappen, het geheel samensteken en klaar! 🙂 Klinkt eenvoudig, gaat aardig wat tijd in zitten, maar heeft toffe resultaten. Het oude canvas kan, mits niet overrolt of overgeplakt, keurig verpakt meegegeven worden als aandenken. 🙂

En zo zie je maar weer hoe je op een duurzame manier mooie dingen kunt maken. Neem gerust contact op voor meer informatie of om een afspraak te maken.


martinus@hoevenaar.com
0486 912 458