Maternitus

Wat maakt een mensenleven speciaal? Wat is het verschil tussen ons en andere levende wezens op deze planeet? In een boek van Arthur Schopenhauer (Het nut van vrome leugens) las ik mijn antwoord. Dieren, planten en mensen komen overeen bij de wil om te leven, het verschil dient zich aan bij de verwondering. Vragen die een mens gaat stellen over de wereld om hem heen, zoeken naar antwoorden, verklaren wat hij denkt te weten en vooral blijven verwonderen bij al het nieuws wat zich aandient.

Doet iedereen dat wel, vraag ik mijzelf dan af. Niet elk mens is in staat om aan een dergelijke queeste te beginnen, laat staan er een deel van af te ronden. Om dat gat te dichten is godsdienst ontstaan, zodat al het onbegrijpelijke verklaard wordt middels een hogere macht of een meervoud daarvan. Ik heb het afschuiven van alles dat niet begrepen wordt op iets wat niet bestaat altijd zeer lomp, boertig en vooral niet intelligent gevonden.

Het tegenovergestelde, dus proberen om een verklaring voor alles te vinden of hebben, bereikt mijns inziens exact dezelfde status naarmate de pogingen daartoe tot aan waanzinnigheid gaan. Veel kan deels uitgelegd worden, maar de wetenschap slaagt er wonderwel constant in om telkens de finesses en ware toedracht tot een fenomeen te missen en dit vervolgens toch te presenteren als de enige en juiste weg. Er zit geen verschil tussen wetenschap en godsdienst.

De mensen die mijn werken een tijdje volgen weten dat ik aan het zoeken was naar een overbrugging tussen rationaliteit en spiritualiteit, om het vervolgens te kunnen schilderen. Bezinning, zoals in de vorige alinea’s beschreven, maakt die zoektocht compleet overbodig en is enige nederigheid zeer op de plaats. Mijns inziens moet al wat ik maak dus uit verwondering gedaan worden en niet vanuit een zelfgemaakte ivoren toren alwaar ik bepaal wat klopt en wat niet.

Net zoals beleving en waarneming is waarheid persoonlijk en is er geen “de ware”, hoe empirisch dit ook is bepaald. Natuurlijk zijn er constanten, zekerheden en zelfs wijsheden, maar dat maakt ze nog niet universeel, gezien het feit dat we het universum amper kennen. Vanuit dat oogpunt is het zelfs geen nederigheid meer die geëist wordt, maar de nietigheid van ons bestaan een fait accompli.

Wat is het dan toch dat me bezighoudt? Het is een losscheuren van de dogma’s in mijn hoofd. Een geest die waarlijk vrij is, heeft die vaste denkfouten en -patronen niet nodig. Zoiets is niet gemakkelijk om te behalen, de omgeving waar in geleefd wordt hangt aan elkaar van dogma’s en hokjesgeest. Hoeveel offers moeten er gemaakt worden, zou logischerwijs mijn eerste vraag zijn. Is dat dan de juiste gedachte? Een offer maak je aan een hogere macht en dat is wat ik verdom te doen. Deels omdat ik welke macht dan ook niet erken, deels omdat dat idee zelf al een religieuze grondslag heeft.

Volgens de hokjesmentaliteit ben ik dan een anarchist, atheïst en socialist tegelijk. Deels klopt dat wel, op het atheïsme en wat scherpe randjes van de andere twee na. Dit is al gelijk een bewijs dat een dergelijke manier van rationaliseren geen haalbare kaart is. Volgens mij komt die manier van redeneren uit een tijd dat de dingen eenvoudig werden gehouden door al het moeilijke op één hoop te gooien en het de daden van een god of demon te noemen. In onze samenleving is er een economisch of wetenschappelijk model nodig, anders wordt het ontkend (de grote hoop).

Door het zo te bezien, wordt zelfs mijn idee van een juiste weg de enige waarheid en is de grote hoop alles wat ik heb kunnen afdoen als een farce. Zo haalt een geest nooit de vrijheid die het nastreeft. En hoe zou dat zitten met mijn zwart-wit denken? Door zelf zeer concrete grenzen te bepalen, beperk ik ook mijn horizon, al maakt het een leven zeer duidelijk. Een optie zou zijn om niets te verklaren of bekritiseren, zwart noch wit doen er toe, zelfs elk idee of eruptie van creativiteit wordt zinloos. Dat is nu ook weer niet de bedoeling.

Is het dan nodig om in om-het-even-wat-dan-ook te geloven? Dan is het niet zomaar verwondering wat ons scheidt van andere wezens en bestaan godsdienst en wetenschap voor onze geestelijke gezondheid en niets anders. Je zou haast gaan denken dat Moeder Natuur ons wel serieus bij de ballen heeft genomen. Ons idee van waarheid als bescherming tegen een echte realiteit, een natuurlijk filter omdat het anders teveel wordt?

Dan houd ik het voorlopig maar bij de bloemen. Omdat het gewoon één van die schoonheden is uit het leven. Zonder god of formule van alles. Puur uit verwondering.

Maternitus.

Gedurende een maand of twee probeer ik een brochure te maken van mijn schilderijen. Heel erg leuk werk om te doen, mooi drukwerk is per slot sexy. Maar hetgeen er gebeurt is wat vreemd. In plaats van een beschrijving van elk werk te maken, begint er een soort van verhaal te ontstaan. Niet dat van een worsteling tegen de bierkaai of gevestigde orde, welnee, maar over het inslaan van een denkrichting. De groei of vooruitgang die ik waarneem lijkt eerder op een onderzoek dan op een reis langs vervlogen dromen.

De afbeeldingen vertegenwoordigen een bewustwording of bepaalde groei van kennis of inzicht. Vier jaar geleden begon dat doordat ik aan het begin van een introspectie stond, iets wat heel noodzakelijk was en waarvoor ik nog steeds dankbaar ben dat die kans is gegeven. Om een beter inzicht te bekomen van jezelf en alles om je heen, dient eerst alles opgeruimd te worden. Goed nadenken gaat niet met of in rommel.

Afijn. Dat onderzoek begon met een reis naar alle oer-onderdelen van de geest: uitersten in emoties zoals angst, verdriet, vreugde en euforie. Elk aspect werd geprikkeld, nee, getreiterd tot het in volle mate naar buiten kwam. Gelukkig bestaat er zoiets als materiaal en werd het schilderen met de luie donder. Het begon met de jacht van een bij naar nectar en de ruil die hij de bloem geeft door het verspreiden van stuifmeel. Begint niet alles met de bloempjes en de bijtjes?

Zo achteraf was dat een zeer intuïtief werk, ondanks het verhaal (net zo eruit gefloept als de vormen en kleuren) dat erachter zit. Tevens blijken de bloemen nu ook weer een aanduiding te zijn van een verandering, maar dat zal straks weer aan de orde komen. De symboliek lijkt me precies waarheen ik wil gaan met werken. Een verhaal of gedachte van harmonie. Een natuurlijke balans met de omgeving en bij het nemen wordt er iets teruggegeven. Zoals het altijd hoort, anders verdwijnt het evenwicht.

Het tweede werk was precies tegenovergesteld. Dat ging over het pure kwaad, disharmonie alom. Een Amerikaanse vlag met in het blauwe vlak geen sterren maar een dik en groot hakenkruis. Natuurlijk is de provocatie leuk en is er al veel om gelachen, vergeet niet dat het ergste kwaad wat we kennen en hebben gekend uit die twee symbolen voortvloeit of dat heeft gedaan. Het is niet mijn taak om te zedenpreken, laat staan een politieke kleur te geven aan de dingen die ik denk, maar we kunnen erover eens zijn dat het zo is.

Dat bedelde om een tegenhanger, een symbool van creatie, liefde, transformatie en algehele kennis. Het teken van een vrouw met daarop een halve maan, ook gekend als het algemene symbool voor alchemie. De oude mystiek en beschavingen die één waren met de natuur waren stuk voor stuk matriarchaal. De volgende paragraaf gaat mijn harem tot ongekende grootte uitbreiden.

Ik ben een fel voorstander van een samenleving waarbij de vrouw het voor het zeggen heeft. Hele stukken vreedzamer, minder destructief (tenzij het uitverkoop is, natuurlijk) en veel beter op het gevoel vertrouwend zou zoiets zijn. Natuurlijk blijven vrouwen mensen en zal er zeker wel eens iets enorm fout gaan, maar ik kan mij niet voorstellen dat het zo erg zal zijn zoals nu het geval is met het geïndustrialiseerde Westen.

Zo, kat in ‘t bakkie. Nu de heren nog even overtuigen. Moeder Aarde, Moeder Natuur, zonder maan geen leven mogelijk en kom op man, dat aanvoelen bespaart je veel pogingen tot nadenken.

Vanaf daar ging het als een achtbaan: van het ene uiterste naar het andere, alsof er geen einde aan kwam. Van natuurkunde naar liefde, van haat naar de Gulden Snede. Alles wat maar geuit moest worden, was daar. Na een opruiming van heb-ik-jou-daar moest ik een begin vinden en alle essenties daarvan. Tijd, dimensie, beleving, waarneming, een heuse reset van de hersens was daar. Een wedergeboorte, maar minder bloederig of spectaculair. Een herstart heeft veel invloed op de vorming van het wereldbeeld en de houding ten opzichte van het bestaan, zowel eigen als dat van anderen.

Bij een dergelijke gebeurtenis is daar een mogelijkheid die je nooit bij de geboorte krijgt. Je kunt zelf vanaf het begin een weg bepalen plus een leven vol ervaring daarbij. Ik paste dat ook toe in de schilderijen en kwam er bij de reeks over de big-bang achter dat het onmogelijk was om uit niets een gans universum te krijgen, hoe mooi de theorieën en verhalen ook zijn. De Melkweg kan zo lang geleden met een explosie ontstaan zijn en daar houdt het dan ook bij op. Zelfs op die schaal is er geen begin of einde, maar alleen verandering.

Een wat verregaande gedachte is dan, bij mij toch, het idee dat een baby nooit zonder ervaring op de wereld komt. Niet perse een reïncarnatie, eerder een doorgifte van een oud en steeds uitgebreider wordend collectief geheugen of bewustzijn. Elk leven breidt het uit, ongelimiteerd. Elke ervaring is een les of kan dat zijn. Mijn versie van een zevende zintuig, maar net zo ontkend als het zesde. Dat is namelijk het instinctieve aanvoelen van gevaar en dergelijke, wat overigens wetenschappelijk is bewezen bij dieren en in mindere mate bij mensen. Evolutie gaat gelijk met de natuur ten onder?

Wat wij beschouwen als de grootste beschaving uit de gehele geschiedenis van de mensheid sinds men ontdekte hoe een vuurtje gestookt wordt, zie ik als een teloorgang en geen vooruitgang. De zoveelste poging om iets ervan te maken mislukt. Als het zo doorgaat toch.

De bloemen die nu door verf gevormd worden, betekenen voorlopig alleen maar iets in mijn herinneringen. Daar leg ik verbanden met geleerde lessen, zoek door de geest wat een logisch vervolg kan zijn op wat al gaande is. Niet de teloorgang, geen verdoemenis in mijn werk. Maestro gaf mij begin vorig jaar een opdracht: schilder muziek. Als voorbeeld, en les, moest ik luisteren naar de Negende Symfonie van Beethoven. De hint die hij gaf was te kijken naar het eerste blad van de geschreven muziek.

In eerste instantie nam ik het letterlijk en bedacht methodes om dit in vorm en kleur te laten zien. Veel uren puzzelen achter de computer gaf me geen echte resultaten, alleen vormen die op bloemen leken. Toen viel het muntstuk, maar ik verhuisde. Dat was een goede uitkomst, want op die manier kon er onbewust nagedacht worden daarover. Hert toepassen van oude symbolen in de graffiti waren aan het begin van het maken van de brochure, de bloemen het begin van een nieuwe reeks werken.

Niet perse met bloemen als onderwerp, maar wel harmonie, een belangrijk onderdeel van muziek. Bij die woorden kom ik telkens terug bij die oude man in zijn kas en de rustige liefdevolle blik naar die bloemen. En zo begint een nieuwe cyclus, zonder een echt einde of begin.

Tot later of tot ooit,

Maternitus.

In dit huis wonen mensen die denken dat ze de sleutel tot geluk hebben gevonden. De tegenstelling zal hen nog wel teleurstellen in hun leven van krabbelen, eigenwijsheid, ingebeelde intelligentie en vooral de boekjes en dergelijke van wijzen die vooral op rijkdom uit zijn. Een eigenschap die niet na te streven valt, gezien de beperktheid van de uitkomst ervan.

Ze proberen een vorm van geluk te vinden, net zoals jullie dat doen. Maar reken op mijn woorden: je zult het niet vinden. Het ultieme geluk bestaat niet, het is immers gebonden aan de beperktheid van je vermogen tot denken. En dan is er weer een paradox: hoe wijs of slim moet je zijn om geluk te kennen?

Niet. Maar wel een beetje.

Wat het nodig heeft, is een dosis gezond nadenken, niet mee laten slepen door “de groep” en vooral beslissen om je eigen weg te gaan. Oh, jah, jezelf voortplanten. Dat zijn de ingrediënten voor een beetje geluk. En dan nog is het de vraag of je enig levensgeluk zult kennen, want het is iets gecompliceerder dan wat je denkt.

Na de link kun je een documentaire in zes delen vinden die je enig inzicht kan geven hoe je geluk kunt bereiken, zonder al die eikel-profeten, van die mooipraters, maar met echte filosofen, mensen die serieus intelligent waren, slimmer dan jij en ik bij elkaar. (Al maakt mijn aandeel het wel heel erg slim…)

Rot op met al die schone praatjes, leer iets van echte wijsheid… En dat geldt ook voor mij.
Read more…