Tussen al het gezoek naar idealen door probeer ik een soort van beleg voor de boterham te verdienen met het maken van muurschilderingen, rolluik-schilderingen en omgeving-kunst. Dit is een bezigheid die al sinds 1986 met veel plezier beoefend wordt en niet geheel zonder succes. Zoveel ervaring is er niet zomaar en kost veel tijd, geduld en inzicht in het menselijk wezen.
Een van de lopende opdrachten is momenteel het decoratie werk voor een bloemenwinkel hier in het Gentse. Het eerste deel, een grote groene bloem achter in de mooie tuin, was enorm naar de zin van de opdrachtgeefster en ze ziet deel twee, het rolluik van de winkel, al helemaal zitten. Omdat ik niet vies ben voor wat experimenteren, besloot ik om ditmaal de klant anders te betrekken bij het ontwerpproces.
Normaliter krijg ik wat foto’s, een logo of een houterige schets als uitgangspunt voor een ontwerp. Daarna teken ik enkele lay-outs, stel ze voor en de keuze daaruit wordt verder uitgewerkt, afhankelijk van het werk, op papier of computer. Ditmaal wilde ik die twee meer combineren, het hele schilderwerk in een getekend en geschilderd draaiboek, wat voor mij heel handig is en voor de klant mooi om te volgen. Dat kost massa’s tijd, maar het is een experiment en dan geeft het niet.
Zo’n draaiboek is op het eerste zicht totaal niet nodig. Wat foto’s en een schets zijn doorgaans voldoende, maar ik voelde de laatste paar maanden dat klanten wat in het duister aan het tasten waren. De fantasierijke gedachten van een kunstenaar zijn niet die van een handelaar en andersom. Een les van vele jaren geleden en duidelijk toe aan vernieuwing.
Vandaag bezocht ik de dame en schetste voor haar neus, uit het hoofd, de voorgevel compleet met berglandschap, mooie lucht en wat bloemen. Toch handig, zo’n talent. Ze volgde het hele werk en luisterde naar mijn verhaal terwijl ik tekende.
“Kijk, Hilde, vorige week sliep ik slecht en wanneer ik dan eindelijk onder zeil was, droomde ik heel heftig. Onder andere over uw voorgevel.” Ze lachte luidop en ik speelde de onschuld zelve. “Ja, voorgevel, ja, maar nu komt het. Het blijft niet bij het rolluik en het kader alleen, de bloemen gingen steeds hoger, kijk zo.” Ik schetste ruwweg de bloemen tot aan de nok van het dak, draaide het karton naar haar toe en keek hoe ze het werk in zich opnam. “Amai. Dat is toch wel iets anders dan ik in mijn hoofd had.” “En wat was dat? Gewoon uw rolluik? Dat staat hier nog steeds, ziet u, maar soms laat ik me wel eens gaan, zeker in mijn dromen.”
Sinds die opmerking gaat er dus nu een fase drie zijn in het project, al zal die flink veel voeten in aarde hebben. Vergunningen voor de steigers, veiligheidsmaatregelen zoals lijnen, haken en zelfs een helm, een speciale verzekering voor mij om het te kunnen doen zonder zorgen over ongevallen en een vergunning voor de werkzaamheden zelf, zodat er afrasteringen, politie en zelfs brandweer gebruikt kunnen worden voor de veiligheid. Ik vrees dan ook dat dit niet voor deze zomer zal zijn en eerder in het najaar zal vallen. Fijn weer dan.
Terug naar het rolluik. “Wordt alles foto-realistisch? Ik bewonder je er echt om dat je zo nauwkeurig kan schilderen met zulk ruw materiaal als een spuitbus. Hoe doe je zo’n lucht? En dat gras en bomen? En die bergen, jeetje, dat gaat wel moeilijk worden.”
“Weet u wat er nog is? U was gesloten maandag en ik heb de vrijheid genomen om het oppervlak eens te meten en volgens mij kan er iets van de prijs af. Dan is ‘ie gewoon op de kwaliteit van die groene bloem. Ik kan nog veel beter, maar dan wil ik de prijs zoals eerst voorgesteld is. Wat denkt u ervan?”
“Nog beter! Spoor jij wel? Alhoewel, je had ook niet veel moeite nodig met die tijger, denk ik zo. Sjiek werk, trouwens.”
“Twee dagen. Eén dag het ruwe schilderwerk en de achtergrond gedetailleerd af, de tweede dag detaillering, fijn-afwerking en een beschermende laag aanbrengen. Dan kunt u kiezen tussen twee sluitingsdagen, waartussen een week zit of een sluitingsdag en de dag erna, wat sneller is en beter voor uw en mijn gemoedstoestand. U mag kiezen.”
“Je bent een fijne man. Weet je, mag ik deze schets houden en eens nadenken over die dagen? Ergens kan ik wel een lang weekend gebruiken, maar aan de andere kant wil ik mijn klanten niet laten zitten. Ik ben trouwens wel blij dat je mij mee laat kijken met het ontwerpen, zo heb ik het idee dat ik inbreng heb. Heel slim van je.”
Zoals gebruikelijk hier in het Vlaamse schonk ze een flinke mok koffie in en lachte. “Je blijft nog maar eens mooi zitten en vertellen over dat schilderwerk en je dromen. Nu ben ik even naar de winkel, zo terug.” Ik nam een slok van de lekkere koffie, keek de kleinzoon eens aan en vroeg hem of ‘ie kon tekenen. Het ventje knikte en ik wees stoer naar de voornoemde groene bloem. “Heb ik gemaakt. Wat kan jij tekenen?” De jongeman zag het ineens meer zitten om het over voetballen te hebben.
“Ik ben voor AA Gent. En anders voor Brugge. En u?” “Brazilië en Ajax.” “U woont toch in Gent? Dan bent u toch niet voor Ajax? Gent is toch beter.” “Nee, ik heb toestemming van de burgemeester om fan van Brazilië en Ajax te zijn.” “Ajax kan ik begrijpen, maar waarom Brazilië?” “Heb je die danseressen wel eens gezien bij hun fans?” “Ja, schone madammen!” “Snap je het?” Het mannetje giechelde. “Kent u de koning?” “Zeker, hij komt vanavond een koffie doen bij me thuis. Wie komt er bij jou?” “Ja, echt niet.” “Wel waar. Kom je ook langs, dan kun je het zelf zien. Vraag maar of je ouders meekomen.”
Het schoot me te binnen dat ik hier voor een opdracht was en niet om het over een volkssport of een monarch te hebben. Ik liep naar de winkel en vroeg om afbeeldingen van de bloemen die ze mooi vindt. Weer al een verrast gezicht, wat is dat toch met die ontwerpers van tegenwoordig? Is het niet doodnormaal om aan een klant wat voorbeelden te vragen over wat ze mooi vinden? Een ontwerper heeft inderdaad een leidende (mentale notitie: soms ook met “ij”) rol in een dergelijk creatief proces, maar voor wie is het? “Is het geen goede vraag?”
“Zeker wel, maar dat hoor je niet vaak. Afijn, ik zal eens kijken voor je. Volgens mij liggen die boeken boven. Vindt je het goed als ik ze wat later opzoek? De winkel en zo. Heb je trouwens haast? Met de opdracht?”
“Nee, niet echt, al zou het wel goed uitkomen. In september doe ik een proef-tentoonstelling in de Sleepstraat. Daar komt ook foto van die bloem te hangen en ik hoop dus ook een foto van het rolluik. Dan kan ik mooi recent werk laten zien, tegelijk met een muurschildering en wat canvassen. Wil je dan ook komen?”
“Een tentoonstelling? Is het alweer zolang geleden?”
“Bijna twee jaar, maar ditmaal pak ik het anders aan. Niet zomaar volproppen met werken en hopen op verkoop. Nu wil ik een wisselwerking tussen het publiek en de werken krijgen, zowel met schoonheid als met een provocatie van het geweten. Een kruising tussen objectiviteit en subjectiviteit, tussen ratio en ziel. Maar ik laat me teveel gaan nu, zo meteen wordt het weer gans anders, ik heb toch nog een maand.”
“Zoek je balans? Dan is het beter om je voluit te geven voor je kunst in plaats van achter de vrouwen aan te zitten, die kosten alleen maar geld. Volgens mij ben je op je best met je verf, dat zag ik wel toen je bezig was. Je praat ertegen alsof het je kind is, soms boos soms lief. Verpest al dat moois nu niet en doe wat je moet doen. Waarom heb je je hoofd gladgeschoren, trouwens? Je glimt gewoon.”
“Ik heb het helemaal gehad met haar.”
Het lachen werd bulderen, eindelijk eens iemand die mijn woordgrapjes begrijpt en leuk vindt.
Volgende week liggen er hand geschilderde ontwerpen op haar bureau. En een uitdraai of drie van computer ontwerpen. Misschien zelfs een deel van het draaiboek. Ik ben graag in actie en smeed het ijzer wanneer het heet is, dat is ten eerste beter voor de klant, maar ook voor mij. Door snel in het proces te duiken, verplicht ik mezelf om door te gaan. De mensen die me vragen, hebben dat blijkbaar graag en des te beter.
Dan heet drukte plots enthousiasme en passie.
Maternitus.
PS
Het is trouwens zeer aangenaam om mensen te horen praten over werken die ik ze niet heb laten zien. Ze zijn gaan kijken of zijn het tegengekomen en hebben de stijl en naam herkend.